Een historische blik achter de schermen van sp.a Zaventem

Naar het einde toe van de negentiende eeuw ontstond de Belgische Werkliedenpartij, de voorganger van de huidige sp.a. Een belangrijk jaar in de socialistische geschiedenis is ongetwijfeld 1894 toen het ideologische gedachtegoed werd vastgelegd in het ‘Charter van Quaregnon’. Het is wachten tot begin twintigste eeuw voordat dit gedachtegoed in ruime mate verspreid werd en er electoraal succes werd afgedwongen. Zo kreeg Gent in 1909 zijn eerste socialistische schepen.

De doorbraak van de socialistische partij in Zaventem tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw

St. Martinuskerk ZaventemIn Zaventem duurt het wat langer vooraleer het socialisme veld won. Tussen 1911 en 1921 was er een liberale meerderheid in Zaventem. Maar de invoering van het algemeen enkelvoudig stemrecht hielp de socialisten een handje. De Belgische Werkliedenpartij kwam als grote winnaar uit de gemeenteraadsverkiezingen van 1921. De partij behaalde 5 zetels tegenover elk 3 zetels voor de liberalen en de katholieken. Vermits dat geen enkele partij de meerderheid had kwam er een liberaal - socialistische coalitie, geleid door de liberale burgemeester Henneau en met de socialist Van Espen als eerste schepen. In 1924 volgde er nog een tweede schepenzetel die werd toegewezen aan Pierre Engels, die na de gemeenteraadsverkiezingen van 1926, die de socialisten 4 zetels opleverden, eerste schepen werd. Ook na de verkiezingen van 1932 vormden de socialisten met de liberalen samen de meerderheid, nog steeds onder leiding van Hector Henneau en met Pierre Engels opnieuw als eerste schepen. De andere socialisten waren schepen Houtevelts en gemeenteraadsleden Trappeniers en Meysmans.

Net voor de Tweede Wereldoorlog, met de gemeenteraadsverkiezingen van 1938 werd er een katholiek bewind gevestigd onder leiding van burgemeester Allo. De katholieke partij haalde maar liefst 6 zetels, vier meer dan de liberalen en drie meer dan de socialisten. Het zou pas na de oorlog zijn dat de socialistische partij opnieuw een vooraanstaande rol ging spelen.

De socialistische machtsgreep na de Tweede Wereldoorlog

Na een bitsige verkiezingsstrijd in 1946 kwamen de socialisten als grote winnaar naar buiten. De partij haalde zes zetels tegenover vijf voor de katholieken, terwijl de liberalen geen enkele zetel wisten te bemachtigen. Sterke man binnen de partij was Isidoor Trappeniers. Trappeniers werd burgemeester en zou deze functie blijven uitoefenen tot 1967, toen hij om medische redenen ontslag moest nemen. Tijdens zijn burgemeesterschap stonden de socialisten lijnrecht tegenover de katholieken, en de onderlinge tegenstellingen werden nog verder in de hand gewerkt door thema’s als de koningskwestie en de schoolstrijd. Tot in de Zaventemse café’s werd de politieke scheidingslijn doorgetrokken. Zo was en is ‘Het Volkshuis’ nog steeds de thuishaven van de socialisten, terwijl de katholieken enkel hun dorst ging lessen in ‘Ons Huis’.

Tijdens de periode 1947-1967 wist de socialistische partij, die haar naam had gewijzigd in de ‘Belgische Socialistische Partij’, in Zaventem heel wat te verwezenlijken. Ondermeer de aanleg van het park, de uitbreiding van het rustoord Trappeniers en de bouw van sociale woningen staat op het actief van de partij gedurende deze naoorlogse periode.

Roger Boon nam in 1967 de fakkel over van Trappeniers, toen deze laatste om gezondheidsproblemen ontslag moest nemen als Zaventemse burgemeester. Opnieuw behaalde de BSP de volstrekte meerderheid tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 1971 en het college bestond dan ook alleen maar uit socialisten. Toenmalig schepen van onderwijs was Rik Deconinck, die ook nu nog anno 2007 bestuurslid is van de socialistische partij. Enkele verwezenlijkingen van de toenmalige ploeg waren de uitbouw van de kinderkribbe en de bouw van een cultureel centrum en een gemeentelijke sporthal.

In 1976 vonden de eerste fusieverkiezingen plaats. Zaventem werd de pilootgemeente van een fusie met Nossegem, Sterrebeek en St.-Stevens-Woluwe. Naast de klassieke partijen kwamen ook de VU en lijst 11/Gewest Brussel op. De B.S.P. met 7 zetels moest zijn koppositie afstaan aan de C.V.P. die 10 zetels wisten te bemachtigen. De VU behaalde er 4, de P.V.V en Gewest Brussel elk drie. Nadat de onderhandelingen tussen de katholieken en de socialisten waren afgesprongen, vormden de socialisten een meerderheid met de liberalen en de partijleden van de VU, met als burgemeester Roger Boon opnieuw. Op 1 september 1981 nam Boon ontslag en werd hij opgevolgd door de eerst vrouwelijke burgemeester van Zaventem, de socialiste Celina Saint.

Zaventemse socialisme over zijn hoogtepunt heen in de jaren ’80 en ‘90

Tijdens de laatste decennia van de 20ste eeuw konden de socialisten in Zaventem niet langer meer hun stempel drukken op het politieke landschap. Geleidelijk aan verloren ze niet alleen stemmen maar ook zetels ten opzichte van de P.V.V. zodat er tijdens de jaren ’90 maar twee leden afgevaardigd konden worden naar de gemeenteraad. Wel bleven de socialisten deel uitmaken van de meerderheid met één schepen en één gemeenteraadslid, uitgezonderd de periode 1982-1988 toen de C.V.P. de plaats in nam van de SP binnen de meerderheid.

Hoopvol de 21ste eeuw tegenmoet

Er kwam pas een kentering in de negatieve spiraal tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Voor het eerst in vele jaren steeg ons stemmenaantal opnieuw en in plaats van 2 vertegenwoordigers mag de sp.a er nu drie afvaardigen naar de gemeenteraad. Tevens behaalde lijsttrekker Amy Gille een groot aantal voorkeurstemmen, namelijk 652. Resultaten dus die ons hoopvol stemmen voor de toekomst!


Ruud Van Calster

Bron: Henri Vanoppen, ‘De Geschiedenis van Zaventem, de industriegemeente van Midden-Brabant’, 1981, Uitgave Gemeentelijke Culturele Raad van Zaventem.
Foto Roger Boon & Isidoor Trappeniers: Henri Vanoppen
Foto Kerk Zaventem: Stef Andries